Hey, leef je nog!?

De Innerlijke Criticus: Een Vriend of Vijand?


De innerlijke criticus is die stem in ons hoofd die ons constant beoordeelt en bekritiseert. Voor sommigen is het een stemmetje die constant aanwezig is. Soms wordt het ervaren als ruis, maar voor anderen een luid schreeuwende, vaak irritante stem. Deze innerlijke stem kán ons motiveren om beter ons best te doen, maar vaak werkt het juist tegen ons en ondermijnt het ons zelfvertrouwen.

Voor ‘neurotypische’ mensen, degenen zonder neurologische afwijkingen zoals ADHD, fungeert de innerlijke criticus vaak als een rem. Het helpt hen dan om fouten te vermijden en om binnen sociale normen en verwachtingen te blijven. De vraag is alleen of je die rem altijd nodig hebt of dat je daardoor geneigd bent om in je comfortzone te blijven. 

Hoewel deze criticus soms onredelijk streng kan zijn, kunnen neurotypische individuen meestal de balans vinden tussen zelfkritiek en zelfacceptatie. Ze kunnen de innerlijke criticus aan de kant zetten als het vervelend wordt, waardoor ze door  kunnen blijven gaan, ondanks fouten en tegenslagen. Zij zien fouten vaak als leermoment en pakken de zaken weer op bij waar ze gebleven waren.

De Innerlijke Criticus bij ADHD


Voor mensen met ADHD werkt de innerlijke criticus net iets anders en vaak veel destructiever. ADHD wordt gekenmerkt door aandachtsproblemen, impulsiviteit en hyperactiviteit. Deze kenmerken zorgen ervoor dat mensen met ADHD vaak buiten de sociale normen vallen, wat de innerlijke criticus versterkt. De stem van de innerlijke criticus bij iemand met ADHD is niet alleen luider, maar ook moeilijker te negeren.

Voor iemand met ADHD kan de innerlijke criticus een constante bron van negatieve feedback zijn. Dit komt door de uitdagingen die gepaard gaan met ADHD-symptomen, zoals moeite met het voltooien van taken, het vergeten van afspraken of het maken van impulsieve beslissingen waar je later spijt van krijgt

Deze terugkerende uitdagingen kunnen ervoor zorgen dat de innerlijke criticus hen voortdurend bekritiseert, met gedachten als: “Waarom kan ik dit niet doen?”, “Ik ben zo dom,” of “Niemand anders heeft hier problemen mee.”

Vergelijking met Neurotypische Mensen


Neurotypische mensen hebben ook een innerlijke criticus, maar de impact ervan is vaak minder intens. Ze hebben minder last van de cognitieve en gedragsmatige problemen die kenmerkend zijn voor ADHD. Hierdoor hebben ze minder aanleiding om zichzelf voortdurend te bekritiseren. Bovendien zijn neurotypische mensen meestal beter in staat om zelfbeheersing toe te passen. Dit betekent dat ze hun innerlijke criticus kunnen stoppen of temperen wanneer dat nodig is.

Bij neurotypische mensen kan de innerlijke criticus hen eraan herinneren om hard te werken of hen motiveren om zichzelf te verbeteren. Bij mensen met ADHD is deze criticus vaak een constante bron van zelftwijfel en angst, die hen belemmert in plaats van hen te helpen.

Ik was trouwens even aan het bedenken hoe ik een visueel beeld kon vinden van een innerlijke criticus. Zoals je ziet heb ik die niet gevonden. Maar de twee oude mannetjes van de muppets zouden heel goed door kunnen gaan voor deze rol, vind je ook niet?


Strategieën om de Innerlijke Criticus te Beheersen

 

Ongeacht of iemand neurotypisch is of ADHD heeft, er zijn wel wat manieren om de innerlijke criticus te temmen en nuttig te maken:

Mindfulness en Zelfbewustzijn:

Door bewust te worden van de aanwezigheid van de innerlijke criticus en te leren deze gedachten te ontdekken zonder erin mee te gaan, kan men de macht van deze stem verminderen.

Zelfcompassie: 

Het ontwikkelen van een vriendelijke en begripvolle houding naar jezelf toe kan de innerlijke criticus verzachten. Dit is vooral belangrijk voor mensen met ADHD, die vaak strenger zijn voor zichzelf vanwege hun symptomen die ze nogal eens in de problemen lijken te brengen. 

ACT-therapie

Deze therapie kan helpen om negatieve denkpatronen te herkennen en daar anders naar te leren kijken. Voor mensen met ADHD kan ACT specifiek gericht zijn op het omgaan met de unieke uitdagingen van hun aandoening, door anders met je innerlijke saboteur om te gaan kom je stappen verder heb ik zelf ervaren.

Structuur en organisatie:

Voor mensen met ADHD kan het opzetten van duidelijke routines en structuren helpen om de frequentie van fouten te verminderen, wat op zijn beurt de innerlijke criticus minder voeding geeft.


(ondertussen gaat mijn innerlijke criticus he-le-maal los: “Hoezo krijg je het kopje van de alinea hierboven ook niet gewoon in het grijs!??? Ik ben al een half uur bezig dit voor elkaar te krijgen. Heel suf dit. Maar ik kies er nu wel bewust even voor om niet door te knoeien, ik ga met wat anders verder. Iets met lief zijn voor mezelf. Huh? Ineens wél gelukt. Pfff…)


Ondersteuning en Professionele Hulp: 

Het hebben van een ondersteunend netwerk kan helpen om de innerlijke criticus in toom te houden. Professionele hulp, zoals coaching of therapie, kan ook heel nuttig zijn, vooral voor mensen met ADHD.

De innerlijke criticus is een ingewikkeld probleem dat iedereen wel kent en ook door beïnvloed wordt, maar de intensiteit en impact ervan verschillen tussen neurotypische mensen en mensen met ADHD  (neurodiversiteit). 

Ik hoop dat je door dit blog alvast iets wijzer bent geworden. En anders is het een goed idee om mee te doen aan de gratis 7-daagse challenge, Daar komt ook je mindset aan bod.

Je kunt je hieronder inschrijven en meteen starten!